لغتنامه تخصصی اصطلاحات موسیقی
مهمترین کلماتی که در کلاسهای آواز، استودیوهای ضبط و تمرینات موسیقی خواهید شنید. برای دسترسی سریعتر، اصطلاحات را دستهبندی کردهایم.
لرزش منظم، کنترلشده و زیبای صدا روی یک نت کشیده. این تکنیک به صدا احساس و حجم میدهد و از خستهکننده شدن نتهای طولانی جلوگیری میکند.
خواندن دقیقاً روی فرکانس صحیحِ یک نت موسیقی. وقتی خواننده هیچگونه انحراف فرکانسی (فالشی) نداشته باشد، میگویند صدای او کاملاً ژوست است.
«صدای کاذب» یا صدای سرِ ضعیفشده. تکنیکی که خوانندگان برای رسیدن به نتهای بسیار بالا، با نازک کردن و هوادار کردن صدا از آن استفاده میکنند.
«نقطه شکست صدا» یا پل ارتباطی بین صدای سینه و صدای سر. مهارت اصلی خوانندگان حرفهای، پنهان کردن این نقطه شکست هنگام بالا رفتن صداست.
طنینانداز شدن و تقویت صدا در حفرههای خالی بدن (سینه، دهان، بینی و سر). رزونانس درست باعث میشود صدا بدون فشار، بلند و قدرتمند شنیده شود.
ترکیب هنرمندانه صدای سینه و صدای سر! این تکنیک به شما اجازه میدهد نتهای بالا را با قدرتِ صدای سینه و بدون جیغ زدن اجرا کنید.
C
صدای سینه (Chest Voice)
صدای طبیعی و گفتاری انسان که ارتعاش آن بیشتر در ناحیه قفسه سینه احساس میشود. این صدا برای اجرای نتهای بم و میانی کاربرد دارد.
تکنیک کشیدن صدای سینه به نتهای بالاتر با قدرت زیاد و شبیه به فریاد کنترلشده. بسیار پرکاربرد در موسیقی پاپ، راک و تئاتر موزیکال.
پیوسته خواندن و متصل کردن نتها به یکدیگر بدون مکث و قطع شدن صدا. متضاد این کلمه، «استاکاتو» (Staccato) یا مقطع خواندن است.
به هر بار تلاش برای ضبط یک بخش از آهنگ در استودیو گفته میشود. خواننده ممکن است برای یک جمله، چندین تیک ضبط کند تا بهترین اجرا انتخاب شود.
نرمافزاری که برای تصحیح فالشیها و تنظیم کوک صدای خواننده استفاده میشود. استفاده افراطی از آن باعث ایجاد صدای رباتی (افکت تیپین) میشود.
افکت انعکاس صدا در محیط. مانند صدایی که در یک سالن بزرگ، کلیسا یا حمام میشنوید. ریورب باعث میشود صدا زنده، حجیم و سهبعدی به نظر برسد.
افکت تاخیر یا اکو که کلمات یا انتهای جملات خواننده را با فواصل زمانی مشخص تکرار میکند و باعث پر شدن فضای خالی آهنگ میشود.
پخش کردن موسیقی ضبط شده (بیکلام یا باکلام) در پسزمینه. در کنسرتها برای لبخوانی و در استودیو برای شنیدن موسیقی هنگام ضبط وکال استفاده میشود.
ابزاری که با تولید تیکهای منظم، سرعت (تمپو) آهنگ را مشخص میکند تا نوازندگان و خوانندگان دقیقاً روی ریتم و ضربِ درست اجرا کنند.
نواک یا فرکانس دقیق یک صدا. اینکه یک صدا چقدر زیر (نازک) یا بم (کلفت) است را پیچ میگویند.
سرعت اجرای یک قطعه موسیقی. تمپو مشخص میکند که آهنگ تند و ریتمیک است یا آرام و احساسی.
توالی و چیدمان نتها پشت سر هم که خط اصلی آهنگ را تشکیل میدهند. همان بخشی از آهنگ که شما معمولاً آن را زمزمه میکنید.
اجرای همزمانِ چند نت مختلف که با هم تناسب دارند و صدای دلنشینی میسازند. (مثل وقتی که دو نفر یک آهنگ را با نتهای متفاوت همخوانی میکنند).
فاصله فرکانسی بین یک نت تا نت همنام خودش در سطح بالاتر یا پایینتر (شامل ۸ نت پایه). وسعت صدای خوانندهها بر اساس تعداد اکتاو سنجیده میشود.
نواختن یا خواندن نتهای یک آکورد به صورت متوالی و تکتک (به جای اجرای همزمان آنها). یکی از بهترین تمرینات برای گرم کردن صدا.
قلب تپنده موسیقی سنتی ایران! پرشهای سریع، پیاپی و ظریف صدا بین صدای سینه و صدای سر که به اصطلاح عامیانه به آن «چهچهه» میگویند.
مجموعهای جامع از ملودیها و گوشههای اصیل موسیقی ایرانی که سینه به سینه نقل شده است. ردیف در واقع الفبا و کتاب قانونِ آواز سنتی است.
سیستم دستهبندی نغمات در موسیقی ایرانی. موسیقی سنتی دارای ۷ دستگاه اصلی (مثل شور، ماهور، همایون) است که هر کدام حال و هوای احساسی خاص خود را دارند.
بخشهای کوچکتر و ملودیهای زیرمجموعه در یک دستگاه. خواننده با حرکت در گوشههای مختلف، ساختار اصلی آواز خود را شکل میدهد.
«اوج» به خواندن در بالاترین پردههای صوتی یک گوشه، و «فرود» به بازگشتِ آرام و تکنیکی صدا به نتهای پایه و بمِ دستگاه گفته میشود.
خواندنِ بدون ریتمِ مشخص و مترونوم. در آواز، خواننده کاملاً بر اساس احساس خود و خارج از یک چارچوب زمانیِ خشک، کلمات و تحریرها را ادا میکند.
